donderdag 14 januari 2010

Staatsrechtelijk gestuntel

Ik heb vannacht tot na enen het debat in de Tweede Kamer gevolgd. Ik vermoed dat de servers van de NOS hebben staan roken, want ik was vast niet de enige.

Wat mij opviel, is dat Balkenende volgens mij twee staatsrechtelijke fouten heeft gemaakt die wel even zijn aangestipt, maar waar de oppositie volgens mij veel meer uit had kunnen halen.

Mariëtte Hamer maakte een duidelijk onderscheid tussen de verklaring die de premier namens het kabinet voorlas en de antwoorden die hij gaf op vragen van journalisten. Logisch, want de vragen en antwoorden waren niet van tevoren afgestemd, dus ook niet besproken met de kabinetstop. Toen later de premier reageerde, omarmde hij dit onderscheid.
Niks aan de hand, toch? Of wel... Want hoewel de redenering van mw. Hamer logisch is, is deze staatsrechtelijk onjuist. Als de premier spreekt, spreekt hij immers altijd namens het kabinet. Dat betekent dus dat ook de antwoorden die de premier gaf op de vragen na zijn verklaring, namens het kabinet zijn geweest.
Balkenende reageerde als door een wesp gestoken op de suggestie dat hij iets zou hebben teruggenomen met "de" brief. Hij zei letterlijk dat hij niets heeft teruggenomen. Dat geldt dus voor alles wat hij gezegd heeft en we hebben net geconstateerd dat alles wat hij gezegd heeft namens het kabinet moet zijn geweest.
En dat terwijl Hamer had geëist dat de verklaring zou worden herzien. Dat is niet gebeurd, maar toch heeft zij haar strijdbijl begraven. Om met Balkenende te spreken: dat is één.
En twee is het gestuntel over de mening van het huidige kabinet en het kabinet destijds. De enige die hier al even over begon, was Femke Halsema. Zij gaf al aan dat staatsrechtelijk geen onderscheid gemaakt dient te worden tussen het kabinet van toen en dat van nu. En de premier van toen is natuurlijk sowieso de premier van nu.
Toch werd dat onderscheid meerdere malen gemaakt. Mede dankzij de commissie Davids natuurlijk, want die wees er (terecht) op dat het politieke klimaat van dat moment een rol heeft gespeeld.
Natuurlijk lijkt het niet eerlijk om de huidige coalitie aan te vallen op beslissingen die genomen zijn door een kabinet dat van een volstrekt ander pluimage was. Toch werkt het zo staatsrechtelijk gezien wel. Het gedraai van de premier was dan ook een staatsrechtelijke gotspe.

Waarom heeft de PvdA de grote woorden van haar fractievoorzitter laten verdampen? Waarom durven CDA en CU niks te doen tegen het kabinet? Wat is er gebeurd met het duale stelsel?
Het antwoord is even simpel als schokkend. Ze weten alle drie dat het funest zou zijn voor hun partij. De PvdA staat in de peilingen op een historisch dieptepunt. Het CDA staat aanzienlijk lager en de val van weer een kabinet Balkenende zou dat alleen maar erger maken. En de CU realiseert zich dat dit hun five minutes of fame zijn en dat ze na de volgende verkiezingen gewoon weer in de oppositiebankjes zitten.

Dát is de huidige staat van ons politieke bestel. Het duale stelsel heeft werkelijk geen enkel effect gehad, ieder redeneert vanuit electorale en partijbelangen en het kabinet kan z'n gang gaan. De oppositie mag even fulmineren, de coalitiepartijen haasten zich om het kabinet te steunen en we gaan weer over tot de orde van de dag. Als dat is wat de regeringspartijen democratie noemen, dan zijn we geen knip voor de neus waard dat we Irak dat wilden aandoen!

woensdag 25 november 2009

De vicieuze cirkel van de hypotheekrenteaftrek

Het Nederlandse systeem van hypotheekrenteaftrek is niet uniek, maar er zijn niet veel landen waar de hypotheekrente onbeperkt (gedurende 30 jaar) van het inkomen kan worden afgetrokken.

In Nederland is dit een recht waar bijna niet over gesproken mag worden. De laatste tijd is er iets meer sprake van om het te beperken, maar telkens is er veel protest.

Op zich begrijpelijk. Het scheelt immers heel wat, als je je grootste kostenpost kunt aftrekken van je inkomen. Maar aan de andere kant is het natuurlijk een rare regel. Je mag je boodschappen toch ook niet aftrekken?

Het is een regeling met een prachtig doel, namelijk het betaalbaarder maken van woningen. En in het begin heeft het vast ook wel zo gewerkt. Maar inmiddels zijn we in een vicieuze cirkel beland. Doordat mensen meer kunnen lenen, kunnen ze meer betalen voor een huis. Doordat meer mensen veel geld kunnen betalen voor een huis, stijgen de huizenprijzen. Zo steekt marktwerking nu eenmaal in elkaar. Uiteindelijk houdt de hypotheekrenteaftrek dus de hoge huizenprijzen in stand.

In Groot-Britannië is de regeling (die anders in elkaar stak dan hier) enige tijd geleden geheel afgeschaft. Daar gaan nu stemmen op om de regeling opnieuw in te voeren, om de lage huizenprijzen weer een beetje op te krikken. Blijkbaar is het nooit goed, want wij klagen juist over de hoge huizenprijzen.

Het is natuurlijk logisch dat huiseigenaren het maar niks vinden als hun huis minder waard wordt, maar toch lijkt afschaffing van de hypotheekrenteaftrek de enige manier te zijn om de huizenprijzen weer te onderwerpen aan een normale marktwerking zonder overheidsingrijpen. Alleen dan kost een huis weer wat het daadwerkelijk waard is en niet wat mensen er dankzij de overheid voor kunnen betalen.

Ik begrijp ook wel dat het afschaffen van de hypotheekrenteaftrek niet zomaar opeens kan. Veel huiseigenaren (mijzelf incluis) zouden dan in de problemen komen. Daarom moeten we dat ook niet (zoals wel in Groot-Britannië is gebeurd) overhaast doen. Een mogelijkheid zou zijn om elk jaar 1/30 minder hypotheekrenteaftrek mogelijk te maken. Dus iemand die maandelijks €900 hypotheekrente betaalt, mag dat dit jaar volledig aftrekken. Volgend jaar wordt dat €870, het jaar erna €840 enz. Dankzij de inflatie nemen de maandlasten zo amper toe en wordt het effect dusdanig uitgesmeerd dat huiseigenaren er weinig last van hebben en de woningmarkt niet overspannen reageert.

In eerste instantie lijkt het alsof dit een maatregel is die veel mensen geld gaat kosten, maar afschaffing zou uiteindelijk voor iedereen een uitkomst zijn. Het drukt jaarlijks voor vele miljarden op de overheidsbegroting (al zal er een inverdieneffect zijn, vooral dankzij de overdrachtsbelasting) en uiteindelijk betalen we het dus gewoon met z'n allen zelf. Per saldo zal het dus niks kosten, aangezien de huizenprijzen ook zullen reageren.
Alleen de banken zullen niet blij zijn. Hun afsluitprovisies zullen langzaam afnemen als de huizenprijzen zakken.

De arbeidsinspectie als helper!

Nederland heeft een mooie traditie op het gebied van collectieve afspraken op het gebied van arbeidsvoorwaarden. De CAO is bij ons een bekend verschijnsel.

Wat helaas ook een bekend verschijnsel is, is dat werkgevers de CAO regelmatig niet naleven. Dat kunnen kleine dingetjes zijn, zoals roosters die te laat worden verstuurd, maar het kunnen ook grote dingen zijn, zoals te weinig salaris uitbetalen. Ben je het er niet mee eens? Dan kun je wegwezen.

Helaas is er dus voor werknemers weinig te beginnen tegen dergelijke werkgevers. Natuurlijk, strikt juridisch gezien kan er veel, maar als je die paden bewandelt, weet je zeker dat je werkgever z'n best gaat doen om van je af te komen.

Toezicht op de naleving van de arbowetgeving geschiedt door de Arbeidsinspectie. Deze instelling is er dus op ingericht om bedrijven te controleren op het voldoende naleven van wetten die de werknemers beschermen. Het lijkt me daarom een prima idee als de Arbeidsinspectie voortaan ook gaat controleren of werkgevers de CAO wel naleven. Deze worden immers normaal gesproken algemeen verbindend verklaard en een werkgever moet zich hier gewoon aan houden. Het is mijns inziens niet meer dan logisch dat de overheid ook toeziet op naleving hiervan.

Het enige nadeel dat ik kan bedenken, is dat de arbeidsinspectie meer taken krijgt en dus ook meer gaat kosten. Er moet dus wel politieke bereidheid zijn om iets aan misstanden te doen. Als die bereidheid er is, kan ik me niet voorstellen waarom iemand het hier niet mee eens is...afgezien dan van de werkgevers die de CAO niet respecteren.

dinsdag 24 november 2009

De leerplicht als redmiddel

In Nederland is iedereen onder de 16 leerplichtig. Zonder startkwalificatie (een Havo of VWO diploma, óf minimaal MBO niveau 2) of werk zelfs tot 18.

Er wordt veel gezegd en geschreven over de problemen met met name (maar niet uitsluitend) Marokkaanse hangjongeren/bendes die soms hele buurten terroriseren. Wilders scoort momenteel behoorlijk door extreme maatregelen te verkondigen, maar volgens mij slaat hij de plank volledig mis.

Wilders combineert de problemen met deze jongeren met hun islamitische achtergrond. Dat is mijns inziens absoluut onterecht. Iemand die leeft volgens de islamitische regels steelt namelijk niet, toont respect voor vrouwen enzovoorts. De probleemjongeren hebben vaak wel een islamitische achtergrond en associëren zich ook met deze godsdienst en cultuur, maar in de praktijk is er weinig meer dat deze jongeren moslim maakt. Ik denk dat het vaak meer voor de vorm en de buitenwereld is dat ze zich moslim blijven noemen en meedoen aan de ramadan dan dat het voor hen nog echt wat betekent.

Het probleem zit 'm dus niet in de islam. Waarin dan wel?
Ik moet toegeven dat ik een buitenstaander ben, maar voor zover ik het kan beoordelen, worden de Marokkaanse jongens erg vrij gelaten door hun ouders. Hun ouders hoeven niet te weten waar ze zijn en wat ze doen. Het is dan ook niet moeilijk voor deze jongeren om te spijbelen of om ook 's avonds laat nog op pad te zijn. Of ze naar school gaan, vinden lang niet alle ouders echt interessant.

Dat gaat zelfs zo ver dat bepaalde bevolkingsgroepen soms door leerplichtambtenaren volledig met rust worden gelaten. Simpelweg omdat ze hebben ervaren dat optreden leidt tot geweld dat tegen hen persoonlijk is gericht. Dat lees je dan weer niet in de media, maar toch weet ik dat het voorkomt.

Ik denk dat een radicale verandering bij het toezicht op de naleving van de leerplicht ervoor kan zorgen dat het grootste deel van de overlast zal verdwijnen. Immers: veel van de jongeren die voor overlast zorgen, zouden eigenlijk op school moeten zitten. Dit biedt mogelijkheden. Zowel de leerplichtambtenaar (de gemeente) als de politie zouden hiervan veel strenger gebruik kunnen maken. Het toezicht op de naleving van de leerplicht is de afgelopen jaren strenger geworden, maar nog steeds niet sluitend. De leerplichtambtenaar zou daarom moeten zorgen dat iedereen die leerplichtig is, ingeschreven staat bij een school. In theorie doet 'ie dat al, in de praktijk is er veel vooruitgang te boeken. Geweld mag er nooit toe leiden dat iemand niet aan de regels hoeft te voldoen en dat dient dan ook keihard te worden aangepakt.
Vervolgens is het belangrijk dat ook de scholen zeer secuur controleren of de leerlingen niet spijbelen. Spijbelen dient vervolgens direct bij de leerplichtambtenaar te worden gemeld. Dat gebeurt nu alleen bij zeer excessieve gevallen. Als daarvan wordt afgestapt, wordt spijbelen in een veel vroeger stadium gesignaleerd en worden vooral de ouders hiermee direct geconfronteerd (een boete van €50 per gespijbelde dag is een goede wake-upcall). Dit kan binnen de huidige wetgeving, maar er is een mentaliteitsverandering voor nodig. Vooral bij de scholen.

Maar ook de politie kan hierin een rol spelen. Hiervoor is wel een wetswijziging nodig. Als zij de bevoegdheid zouden krijgen om bij jongeren die op straat rondhangen te controleren of zij de leerplicht niet ontduiken, hebben ze een sterk wapen in handen.
Ik realiseer me dat dit extreem klinkt, maar laten we niet vergeten dat dit primair in het belang van de jongeren is. Immers, als zij een opleiding hebben afgerond, zullen ze vervolgens ook beter in staat zijn om een baan te vinden.

Tenslotte is het ook nodig om de leerplicht ook na 18 jaar nog van kracht te laten zijn. Er wordt gepleit voor een kwalificatieplicht (dus de verplichting om een startkwalificatie te halen) tot 27. Dan zou gelden: werken of leren is verplicht. Dat lijkt me een uitstekende maatregel. Maar laten we de overheid dan ook een stok achter de deur geven, dus overtreding van deze regel moet adequaat en snel bestraft worden.

We lezen vaak dat politieke partijen vinden dat ouders meer betrokken moeten zijn bij de opvoeding van hun kinderen. Dat is natuurlijk helemaal waar, maar in de praktijk niet af te dwingen. Door jongeren veel actiever te dwingen om een opleiding te volgen en ook de politie op dit vlak bevoegdheden te geven, denk ik dat we in staat zullen zijn om een groot deel van de problemen op te lossen zonder iemand het land uit te hoeven zetten...

Solidariteit bij TNT?

De werknemers van TNT zagen zich geconfronteerd met een verschrikkelijk dilemma. Ze konden kiezen: 20% van hun loon inleveren of 11.000 ontslagen.
Volgens de bonden is de meerderheid van het personeel niet bereid om salaris in te leveren, waarop TNT dus ontslagen aankondigde.

Met name TNT vond dat de werknemers zich solidair moesten tonen en salaris moesten inleveren. Maar het is toch wel begrijpelijk dat de werknemers dit geen goed plan vinden.
Immers: salaris inleveren heeft ook consequenties voor eventuele ontslagvergoedingen, uitkeringen, pensioenen, hypotheken, enz. enz. De consequenties gaan veel verder dan dat TNT het deed voorkomen. Je moet er dus wel van overtuigd zijn dat je ook op langere termijn je baan houdt, wil je instemmen met salarisverlaging.
En dat is nou juist het grote probleem bij TNT. De conventionele postmarkt zit al jaren in de lift naar beneden. Logisch, tegenwoordig gaat veel uitsluitend per e-mail. Deze trend zal zich ongetwijfeld verder doorzetten. Ik verwacht niet dat wij zullen meemaken dat de normale post helemaal verdwijnt, maar het zal wel steeds minder worden.

Daarnaast neemt de concurrentie toe. De dienstverlening van de concurrenten staat nu nog niet op het hetzelfde niveau als de dienstverlening van TNT, maar dat zal in de loop van de tijd ongetwijfeld naar elkaar toe groeien. Het enige dat TNT dan ook kan doen, is het massaontslag nog even uitstellen.

Dat betekent dus dat mensen die nu instemmen met salarisverlaging misschien over een paar jaar alsnog op straat staan. En dan krijgen ze dus ook 20% minder WW. En 20% minder ontslagvergoeding.

Het zou dus best kunnen dat het een truc van TNT is om over enkele jaren goedkoper te kunnen inkrimpen. Immers, als ze al die mensen nu moeten ontslaan, moet er een sociaal plan komen dat erg veel kost. Als ze dat over 2 jaar doen, kost het geheel zo'n 20% minder. Het lijkt er dus op dat solidariteit bij TNT vooral betekent dat het bedrijf niet teveel last heeft van het personeel...

Een niet te winnen oorlog

De oorlog in Afghanistan duurt nu al jaren. Al sinds 2001 om precies te zijn. En op dit moment is er nog steeds niemand die enig idee heeft wanneer deze lijdensweg over zal zijn.
Ik vraag me af of op voorhand iemand een realistische inschatting heeft gemaakt van een verloop van deze oorlog. Als je bedenkt dat de VS minder dan een maand na de aanslagen van 11 september Afghanistan binnenviel, kan er weinig sprake zijn van een gedegen voorbereiding. Natuurlijk hielden de CIA en andere veiligheidsdiensten Afghanistan al lang goed in de gaten, dus er was informatie genoeg. Maar of er ook een echt plan van aanpak was...ik denk het niet.

Eigenlijk blijkt dat nu wel. Het doel van de oorlog is volgens mij om de taliban te verslaan. Met het huidige tempo zou dat waarschijnlijk betekenen dat we de langste oorlog aller tijden aan het vechten zijn. Amerika heeft ruim 48.000 manschappen in Afghanistan en dat kost schijnbaar een miljoen dollar per man per jaar. We hebben het dan dus sowieso al over 48 miljard dollar per jaar. Het liefst zou men er nog eens 20.000 manschappen bij hebben, wat dus nog eens 20 miljard extra kost. Dat zijn ruwe schattingen, maar we weten dat de oorlog in Afghanistan Amerika inmiddels minstens 227 miljard dollar heeft gekost en als de plannen die er nu liggen, doorgaan, wordt dat in 2010 maarliefst 300 miljard (volgens een overheidsinstituut, andere bronnen hebben het al over meer dan 400 miljard t/m 2009).

Gigantische bedragen, maar als het een goed doel dient, dan mag het natuurlijk wat kosten.
Maar wat is dat doel nou eigenlijk? Laten we niet vergeten dat Amerika in eerste instantie Afghanistan binnenviel vanwege de opstelling van het Talibanregime. Dat was in mum van tijd opgerold, maar Amerika kon natuurlijk niet weer vertrekken en het land als een puinhoop achterlaten. Inmiddels zit er een regering, zijn er verkiezingen geweest (weinig succesvol, maar dat terzijde) en wordt er gewerkt aan een eigen leger en politiemacht. Toch is van terugtrekking nog geen sprake.

De strijd tegen de Taliban is één van de hoofdzaken. Het is echter niet reëel om te denken dat de Taliban kan worden verslagen. Tenzij de VS bereid is om zich ook in een oorlog met Pakistan te storten en wie weet welke consequenties dat weer heeft. Het is niet ondenkbaar dat ook andere landen zich ermee gaan bemoeien.
Bovendien is de greep van de Taliban op bepaalde regio's in Afghanistan nog behoorlijk sterk. Dat komt denk ik niet door de kracht van de Taliban, maar vooral door het draagvlak onder de lokale bevolking.

De Nederlandse deelname staat al sinds het begin onder druk. Vrijwel iedereen vindt dat de Nederlanders zeer goed werk leveren, maar aan de andere kant: waarom moeten wij als klein landje zo'n grote bijdrage leveren? Het kost ons klauwen met geld terwijl het helemaal onze oorlog niet is.
Steeds weer wordt ons beloofd dat de troepen worden teruggetrokken, maar telkens weer blijkt dat toch lastig. Nederland heeft A gezegd en geen ander land is bereid om nu B te zeggen. Het lijkt erop dat we weinig keus hebben en wel zullen moeten blijven.

De vraag is dus hoe lang. Bij een oorlog zonder heldere doelen, wordt het een lastige opgave om dat vast te stellen...

maandag 23 november 2009

De rechten van een pedofiel

Het is een moeilijke discussie die laatst weer in volle hevigheid oplaaide in Eindhoven. Hoe ver gaan de rechten van een pedofiel en hoe verhouden die zich tot de rechten van zijn slachtoffers?

Natuurlijk zit hier een nog veel diepere discussie achter. Want groot is het dilemma in ons strafrecht. Enerzijds zijn sommige mensen gevaarlijk voor de maatschappij en hebben ze dat al laten blijken doordat ze bijvoorbeeld een moord of een verkrachting gepleegd hebben. Anderzijds zijn ook de daders mensen die bepaalde rechten hebben. Ergens is het verdedigbaar om een moordenaar, een verkrachter, een pedofiel....kortom: een gevaar voor de samenleving levenslang op te sluiten om zo de samenleving tegen deze misdadiger te beschermen. Maar aan de andere kant hebben we in Nederland een vrij terughoudend beleid op het gebied van levenslange gevangenisstraffen en komen mensen dus op den duur weer vrij.

En wat moet je er dan mee? Wat moet je met een moordenaar die weer contact wil met nabestaanden van een slachtoffer? Wat moet je met een pedofiel die weer in z'n oude buurt wil gaan wonen?

Het is begrijpelijk dat mensen met kleine kinderen niet willen dat degene die eerder de buurt heeft opgeschrikt doordat 'ie met z'n vingers aan kindertjes had gezeten, weer in de buurt komt wonen. Maar ja....geldt dat niet voor elke buurt? Moet iemand die een misdrijf heeft begaan dan in een hutje op de hei gaan wonen?

Ik denk dat aan deze problemen een diep wantrouwen in het Nederlandse rechtsysteem ten grondslag ligt. Helaas is de ervaring dat met name zedendelinquenten heel vaak in hun oude gedrag vervallen. Als deze mensen weer vrij komen, kunnen we er dus niet op vertrouwen dat iemand niet meer z'n oude gedrag zal vertonen.

De grote vraag is dus: hoe kan dit vertrouwen in de rechtstaat worden hersteld? Langere gevangenisstraffen? Het zou waarschijnlijk niet helpen. De oplossing ligt denk ik in een flinke herziening van het TBS-systeem. Bepaalde misdrijven tonen eigenlijk al aan dat iemand psychische problemen heeft. Iemand die in staat is om een moord te begaan, om iemand te verkrachten, om seksuele handelingen te plegen met kinderen, zo iemand heeft duidelijk niet hetzelfde idee van wat "normaal" is als het overgrote deel van de samenleving. Daarom zou psychiatrische behandeling van dergelijke delinquenten standaard moeten gebeuren en niet moeten worden gestopt totdat zoveel mogelijk zeker is gesteld dat iemand niet in z'n oude gedrag zal vervallen. Hoe kunnen we dat toetsen? Bij een pedofiel is het makkelijk: vraag aan de therapeut of hij zijn dochtertje samen met z'n patiënt in één ruimte zou achterlaten........